Türkiye Muhasebe Standardı – 2 (TMS 2) Stoklar Standardı Notları - Bültenlerimiz - Tek Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti.

İçeriğe git

Türkiye Muhasebe Standardı – 2 (TMS 2) Stoklar Standardı Notları

Tek Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti.
Yayınlayan içinde Vergi ·
Tags: muhasebestandardıUMSUFRSIASIFRS
Türkiye Muhasebe Standardı – 2 (TMS 2) Stoklar Standardı
Amaç
Bu standardın amacı stoklarla ilgili muhasebe işlemlerini açıklamaktır. Muhasebede stokların muhasebeleştirilmesi ile ilgili temel konu, stokların bir varlık olarak muhasebeleştirilmesinde, kullanılmasında ve elden çıkarılmasında gerçekleşen gelirler ile karşılaştırılacak olan ilgili maliyetin belirlenmesidir. Bu standart, stok maliyetlerinin, net gerçekleşebilir değere indirgemeyi de içererek, nasıl saptanacağını ve gidere dönüşeceğini açıklar. Standart ayrıca stok maliyetlerinin oluşumu, içeriği ile uygulanacak değerleme yöntemleri hakkında da bilgi verir.
Kapsam
Bu standart aşağıda sayılanlar dışında tüm stoklar için uygulanır.
-         İnşaat sözleşmeleri ve bu sözleşmelerle doğrudan ilişkilendirilebilen hizmet sözleşmeleri
-         Finansal araçlar
-         Tarımsal faaliyetler ile ilgili canlı varlıklar ve hasat zamanındaki tarımsal ürünler.
Tanımlar
Stoklar : İşin normal akışı içinde satılmak için elde tutulan, satılmak üzere üretilmekte olan ya da üretim sürecinde ya da hizmet sunumunda kullanılacak ilk madde ve malzemeler şeklinde bulunan varlıklardır.
Net gerçekleşebilir değer: İşin normal akışı içinde, tahmini satış fiyatından, tahmini tamamlanma maliyeti ve satışı gerçekleştirmek için gerekli tahmini satış giderleri toplamının, düşürülmesiyle elde edilen tutarı ifade eder.
Gerçeğe uygun değer: Karşılıklı pazarlık ortamında bilgili ve istekli  katılımcılar arasında el değiştirmesi veya borcun ödenmesi durumunda ortaya çıkan tutardır.
Stoklar, tekrar satılmak üzere satın alınan ticari malları kapsar. Örneğin perakendeci tarafından tekrar satılmak için satın alınan ve satışa hazır ticari mal, ya da tekrar satılmak üzere alınan satışa hazır arsa ve binalar ticari mal olarak stoklar kapsamında yer alır. Stoklar aynı zamanda işletme tarafından üretilen mamulleri ya da üretimde olan yarı mamulleri ve üretim sürecinde kullanılmak üzere bekleyen ilk madde ve malzemeleri de kapsar. Hizmet sunulma durumunda ise, stoklar;  işletmenin henüz ilgili geliri elde etmediği hizmetin maliyetini de kapsar
Stokların Değerlemesi  
Stoklar, maliyet ve net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenir.
Stokların Maliyeti  
-         Tüm satın alma maliyetlerini
-         Dönüştürme maliyetlerini ve
-         Stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir.
Satın Alma Maliyeti
-         Satın alma fiyatı,
-         İthalat vergileri ve diğer vergiler (firma tarafından vergi idaresinden iade alınabilecekler hariç)
-         Nakliye, yükleme boşaltma maliyetleri ile
-         Mamul, malzeme ve hizmetlerin elde edilmesiyle doğrudan bağlantısı kurulabilen diğer maliyetleri içerir.
-         Ticari ıskontolar ve benzeri diğer indirimler, satın alma maliyetinin belirlenmesinde indirim konusu yapılır.
Vadeli Alımlarda Stok Maliyeti
Vade farkları stokların maliyetine dahil edilmez.
Eğer satın alma anlaşması, bir finansman unsuru içeriyorsa, peşin alım fiyatı ile vadeli ödeme tutarı arasındaki fark finansman gideri olarak muhasebeleştirilir.
Dönüştürme Maliyetleri
Stokların dönüştürme maliyetleri; direkt işçilik giderleri gibi, üretimle doğrudan ilişkili maliyetleri kapsar. Bu maliyetler ayrıca ilk madde ve malzemenin mamule dönüştürülmesinde katlanılan sabit ve değişken genel üretim giderlerinden sistematik bir şekilde dağıtılan tutarları da içerir. Dağıtılmayan genel üretim giderleri gerçekleşen dönemde gider olarak muhasebeleştirilir.
Sabit genel üretim maliyetleri; amortisman, fabrika binası ve teçhizatının bakım onarım giderleri gibi, üretim miktarından bağımsız olarak nispeten sabit kalan dolaylı üretim maliyetleri ile fabrikanın yönetim ve idaresi ile ilgili maliyetlerdir.
Değişken genel üretim giderleri, endirekt (dolaylı) malzeme ve endirekt (dolaylı) işçilik gibi, üretim miktarı ile birlikte doğru orantılı olarak değişen dolaylı üretim maliyetleridir.
Üretim sürecinde aynı anda birden fazla ürün birlikte üretilebilir. Birlikte üretilen ürünler, her ürünün ana ürün olduğu “ortak ürünler” veya ana ürün ve yan ürün olabilir. Her bir ürünün üretim maliyetlerinin ayrı olarak belirlenemediği durumlarda, bu maliyetler ürünler arasında rasyonel ve tutarlı bir temele göre dağıtılır. Maliyetlerin dağıtımı, örneğin ürünlerin ayrılma noktasındaki veya tamamlandıktan sonraki nispi satış değerlerine göre yapılabilir.
Yan ürünler, çoğunlukla yapıları gereği önemsizdirler. Eğer durum böyleyse, yan ürünler net gerçekleşebilir değerlerine göre ölçülürler ve bu tutar ana ürünün maliyetinden düşülür. Bunun sonucu olarak, ana ürünün defter değeri maliyetinden önemli ölçüde farklılık göstermez.
Diğer Maliyetler
Diğer maliyetler, ancak stokları mevcut konum ve duruma getirdikleri ölçüde stok maliyetine dahil edilirler
Stokların maliyetine alınmayan ve oluştukları dönemin gideri olarak kabul edilen giderlere ilişkin örnekler şöyledir:
-         Normalin üstünde gerçekleşen, ilk madde ve malzeme (fire ve kayıplar), işçilik ve diğer üretim maliyetleri
-         Bir sonraki üretim aşaması için zorunlu olanlar dışındaki depolama giderleri
-         Stokların bulunduğu konum ve duruma gelmesinde katkısı olmayan genel yönetim giderleri ve
-         Satış giderleri
Hizmet Sunan İşletmelerde Stok Maliyeti
Verilen hizmetle ilgili hasılatın mali tablolara gelir olarak yansıtılmadığı durumlarda, ilgili giderler stok hesabına yansıtılır.
Hizmet sunan işletmelerde stokların maliyeti, esas olarak, kontrol işlemlerini yürüten personel dahil olmak üzere, hizmetin sunulmasında doğrudan görev alan personelin işçilik ücretleri ve diğer maliyetleri ile bunlarla ilişkili olabilecek genel giderleri içerir.
Satış ve genel yönetim ile ilgili personelin işçilik ücretleri ve bunlarla ilgili diğer giderleri, hizmetin maliyetine dahil edilmez. Bu giderler, gerçekleştiği dönemde gider olarak mali tablolara alınır.
Hizmet sunan bir işletmenin stoklarının maliyeti, kar marjını veya işletmeler tarafından fiyatlara dahil edilen üretimle ilgili olmayan maliyetleri içermez.
Canlı Varlıkların Hasatından Elde Edilen Tarımsal Ürünlerin Maliyeti
İşletmenin canlı varlıklarının hasatıyla elde etmiş olduğu tarımsal ürünler, hasat yerindeki gerçeğe uygun değerinden satış maliyetleri düşüldükten sonra bulunan net gerçeğe uygun değeriyle değerlenir.
Maliyetin Ölçümüyle İlgili Teknikler
Sonuçlar maliyete yakınsa, stok maliyetinin ölçümüyle ilgili
-         Standart maliyet yöntemi ve
-         Perakende yöntemi
-         En güncel alış fiyatı gibi teknikler kullanılabilir.
Standart maliyet hesabında, ilk madde ve malzemelerin, işçiliğin, verimliliğin ve kapasite kullanım oranlarının normal düzeyleri dikkate alınır. Standart maliyetler düzenli olarak gözden geçirilir ve gerek görülürse mevcut koşullar dikkate alınarak yeniden belirlenir.
Perakende yöntemi hesaplamasında maliyet, stokların satış değerinden uygun bir kar marjının düşürülmesi ile belirlenir.
Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemler
-         Gerçek parti maliyet yöntemi; Normal şartlarda birbirleri ile ikame edilemeyen stok kalemleri ile özel projeler için üretilen veya satın alınan mal veya hizmetlerin maliyeti, her bir varlığa ilişkin özel maliyeti dikkate alınarak belirlenir.
-         İlk giren ilk çıkar (FİFO); İlk satın alınan veya üretilen stok kaleminin ilk satıldığı ve dönem sonunda stokta kalan kalemlerin en son satın alınanlar veya üretilenlerden olduğu varsayılır.
-         Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi; Her bir stok kaleminin maliyeti, dönem başındaki benzer varlıkların ağırlıklı ortalama maliyeti ile dönem içinde satın alınan veya üretilen benzer varlıkların maliyetinin ağırlıklı ortalamasının alınması suretiyle tespit edilir.
Bir işletme benzer özelliklere ve benzer kullanıma sahip tüm stoklar için aynı maliyet hesaplama yöntemini kullanır. Türü veya kullanım alanları itibarıyla farklı olan stoklar için, farklı maliyet hesaplama yöntemleri kullanılabilir.
Stoklarda Değer Düşüklüğü
Bir stok kaleminin maliyet değeri net gerçekleşebilir değerinden büyükse ise stok kalemi değer düşüklüğüne uğramış demektir.  Her raporlama döneminin sonunda değerleme yapılır.
Değer düşüklüğü varsa;
-         Stoklar net gerçekleşebilir değer üzerinden ölçülür.
-         Değer düşüklüğü zararı kayda alınır.
İzleyen her raporlama döneminde net gerçekleşebilir değer gözden geçirilir.Net gerçekleşebilir değerde artış olması durumunda değer düşüklüğü karşılığı iptal edilir (iptal edilen tutar önceden ayrılan değer düşüklüğü tutarı ile sınırlıdır). Böylece yeni kayıtlı değer, maliyet ve revize edilen net gerçekleşebilir değerden düşük olanıdır.
Nezahat  ŞAHİN
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Bookmark and Share

Oylayınız: 5.0/5
2018 - Tek Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti.
YMM.Net
İçeriğe dön